Thracian-Sadokos-versus-Tuerkic-Satuk

 

Artwork of a Thracian Javelin Horseman, 5th century BC (wiki)

*

Mr. Pauly mentions Sadokos as son of the Thracian king Sitalkes I. [1]

He lived in the 5th century BC. We do not know much about him. According to Pauly, his friendly attitude towards Athens suggests he may have been the son of a Greek woman. 

The name Sadokos is particularly interesting. Since Thracian names are generally of interest, this applies to his name as well. Sadokos sounds like Satuk-os— a name with a distinctly Turkic ring (with "-os" representing the Greek suffix). It fits perfectly into Turkic onomastics and literally means "the one already sold." Turkic peoples often gave their babies names based on the verb root *sat-* (to sell), such as Satu, Satuk, Satuq, or Satılmış. In families where children had previously died or where parents had struggled to conceive, a symbolic "sale ritual" was performed. Parents believed that by "selling" the baby, they could deceive the Angel of Death or evil spirits. Since the child now legally or spiritually belonged to someone else, the misfortune attached to the biological family was thought to have no effect on the infant. This is one of the methods Turkic peoples used to name their children. This tradition lives still in the lands of Türks. 

There was a Satuk Bughra Khan in the 10th C AD, a very well-known representative of this name. [2]

There is no better suggestion for the etymology of this Thracian name. Or do you have one?

*

Türkçe

Bay Pauly, Sadokos'tan Trak kralı I. Sitalkes'in oğlu olarak bahseder. [1]

Kendisi MÖ 5. yüzyılda yaşamıştır. Hakkında pek fazla bilgiye sahip değiliz. Pauly'ye göre, Atina'ya yönelik dostane tutumu, onun bir Yunan kadının oğlu olabileceğine işaret etmektedir.

Sadokos ismi çok ilgi çekicidir. Trak isimleri genel olarak ilgi uyandırdığından, bu durum onun ismi için de geçerlidir. Sadokos ismi kulağa Satuk-os gibi gelmektedir; bu, (sonundaki "-os" ekinin Yunanca bir soneki temsil ettiği varsayıldığında) belirgin bir şekilde Türkçe tınısı olan bir isimdir. Türk onomastiğine (isim bilimine) mükemmel bir şekilde uyar ve kelime anlamı "çoktan satılmış olan"dır. Türk halkları, bebeklerine sıklıkla *sat-* (satmak) fiil kökünden türetilen Satu, Satuk, Satuq veya Satılmış gibi isimler vermişlerdir. Daha önce çocuklarını kaybetmiş veya çocuk sahibi olmakta zorlanmış ailelerde, sembolik bir "satış ritüeli" gerçekleştirilirdi. Ebeveynler, bebeği "satarak" Ölüm Meleği'ni veya kötü ruhları kandırabileceklerine inanırlardı. Çocuk artık yasal veya manevi olarak bir başkasına ait sayıldığından, biyolojik ailesinin üzerindeki talihsizliğin bebek üzerinde bir etkisi olmayacağı düşünülürdü. Bu, Türk halklarının çocuklarına isim verirken kullandıkları yöntemlerden biridir. Bu gelenek, Türklerin yaşadığı topraklarda hâlâ varlığını sürdürmektedir.

MS 10. yüzyılda, bu ismin çok tanınmış bir temsilcisi olan Satuk Buğra Han yaşamıştır. [2]

Bu Trak isminin etimolojisine dair daha iyi bir öneri bulunmamaktadır. Yoksa sizin bir öneriniz mi var?

*

Uzunbacak Adem

*

Sources:

[1] https://de.wikisource.org/wiki/RE:Sadokos 

https://elexikon.ch/RE/IA,2_1693

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_Satuq_Bughra_Khan

Latin-Humulus-Tuerkic-Kumlak-Beer-is-a-Tuerkic-product

 

Coat of arms of Hungarian Komlo - by wikipedia

*

I have already written about that "sandy word" and the plant that grows on a sandy soil. 

See here:

 https://uzunbacakadem.blogspot.com/2024/05/turkish-kumlak-hungarian-komlo-and.html

*

Now I want to point out the origin of that plant/word/drink should be Türkic.

We have seen already that many linguistic authorities think that that word could be of Türkic origin. 

Wiktionary itself validates the probable Türkic origin. See here:

https://en.wiktionary.org/wiki/Humulus

*

Starostin/Dybo in their Etymological Dictionary of Altaic Languages points out:

"The Turkic word is frequently regarded as a borrowing, either from a Germanic source (EDT 628), or from an Iranian (Ossetic) source (Аб., ЭСТЯ). The Iranian derivation of Osset. xumälläg ‘hop’, however, raises some phonetic and morphological problems; on the other hand, there are no doubts that the Turkic (Bulgarian) word was borrowed into Mari umla, Hung. komló and Slav. xъmelь (see Егоров 192, ЭСТЯ ibid.). The ultimate Turkic source of other late European names of ‘hop’ is therefore also not excluded.'

*

As we see in the pic above that there are other Altaic cognates that validate the Altaic origin of that word. Nothing Indo-European, nothing Finno-Ugric. 

Some linguists are trying to find a suitable etymology in Indo-European languages like 

Ossetian хуымӕллӕг (x°ymællæg, “hop”). Direct Link says: "Inherited from Alanic *xumællæg, from Proto-Sarmatian *xumali +‎ *-æg.  and shows us the Proto-Sarmatian word *xumali and affirms my thesis that the Sarmatians were Türks. [1]

*

We can read many many etymological information in many wiktionary pages that are showing always the same direction BUT without any real etymological root. 

Kumlak (Chuvash xămla /xŏmla [2]) is a plant that grows on a sandy soil. Kum means sand in all Türkic languages. It can not be of any other origin. My proposal ist logical and comprehensible. Fullstop!

*

This word should be given to adjacent Finno-Ugric languages and via those to Germanic and of course to Latin and in the end, we find this Türkish word as the scientific name for hops, namely "humulus". 

*

Shortly: It is, of course, implausible that the neighbors would adopt the word for an important plant in their lives without also adopting the method of processing it. They likely adopted both the name and the art of brewing and passed them on to the Germanic peoples—who now claim to have invented beer. In reality, they adopted beer from the Turks, who cultivated the plant and drank the beverage made from it.

*

Crystal clear!

*

Uzunbacak Adem

*

[1] https://en.wiktionary.org/wiki/%D1%85%D1%83%D1%8B%D0%BC%D3%95%D0%BB%D0%BB%D3%95%D0%B3#Ossetian

[2] Orçun Ünal - A Compendium of Common Turkic–Chuvash Lexical Correspondences with Proto-Turkic Reconstructions (page 110) / online version

*

TÜRKÇE

Şerbetçiotu

Kumlu toprakta yetişen bitki hakkında daha önce yazmıştım.

Şuraya bakınız:

https://uzunbacakadem.blogspot.com/2024/05/turkish-kumlak-hungarian-komlo-and.html

*

Şimdi, söz konusu bitki/sözcük/içeceğin kökeninin Türkî olması gerektiğine dikkat çekmek istiyorum.

Birçok dilbilimci otoritenin, bu kelimenin Türkî kökenli olabileceğini düşündüğünü zaten görmüştük.

Wiktionary de bu muhtemel Türkî kökeni doğrulamaktadır. Şuraya bakınız:

https://en.wiktionary.org/wiki/Humulus

*

Starostin ve Dybo, *Altay Dilleri Etimolojik Sözlüğü*nde şuna dikkat çekmektedir:

"Türkçe kelime sıklıkla, ya Cermen (EDT 628) ya da İran (Osetçe) kökenli (Ab., ESTYA) bir alıntı olarak değerlendirilmektedir. Ancak Osetçe *xumälläg* ('şerbetçiotu') kelimesinin İran kökenli olduğu varsayımı, bazı fonetik ve morfolojik sorunlar doğurmaktadır; öte yandan, Türkçe (Bulgarca) kelimenin Mari dilindeki *umla*, Macarcadaki *komló* ve Slav dillerindeki *xъmelь* kelimelerine geçtiğine dair hiçbir şüphe yoktur (bkz. Egorov 192, ESTYA a.g.e.). Dolayısıyla, 'şerbetçiotu' için kullanılan diğer geç dönem Avrupa dillerindeki isimlerin nihai kaynağının da Türkçe olması ihtimali göz ardı edilemez."

*

Yukarıdaki açıklamada de görüldüğü üzere, bu kelimenin Altay kökenli olduğunu doğrulayan başka Altayca eş kökenli kelimeler de mevcuttur. Hint-Avrupa veya Fin-Ugor dilleriyle bir bağlantı söz konusu değildir.

Bazı dilbilimciler, Hint-Avrupa dilleri içinde uygun bir etimoloji bulmaya çalışmaktadır; örneğin:

Osetçe хуымӕллӕг (*x°ymællæg*, "şerbetçiotu"). Direct Link şöyle der: "Alan dilindeki *xumællæg*'den, o da Proto-Sarmatça *xumali* + *-æg* yapısından miras kalmıştır." Bu kaynak bize Proto-Sarmatça *xumali* kelimesini gösterir ve Sarmatların Türk olduğu yönündeki tezimi doğrulamaktan başka bir işe yaramaz. [1]

*

Pek çok Wiktionary sayfasında, gerçek bir etimolojik kök sunmaksızın hep aynı yöne işaret eden çok sayıda etimolojik bilgiyle karşılaşabiliyoruz.

Kumlak (Çuvaşça *xămla* / *xŏmla* [2]), kumlu toprakta yetişen bir bitkidir. "Kum" sözcüğü tüm Türk dillerinde kum anlamına gelir. Başka bir kökene dayanması mümkün değildir. Öne sürdüğüm görüş mantıklı ve anlaşılırdır. Nokta!

*

Bu sözcük komşu Fin-Ugor dillerine, onlar aracılığıyla Cermen dillerine ve elbette Latinceye geçmiş; nihayetinde de bu Türkçe sözcüğü şerbetçiotunun bilimsel adı olan "humulus" olarak görüyoruz.

*

Kısacası: Komşuların, yaşamlarında önemli bir yere sahip olan bu bitkinin adını benimseyip de onu işleme yöntemini benimsememiş olmaları elbette akla yatkın değildir. Muhtemelen hem adı hem de bira yapım sanatını benimseyip bunları —günümüzde birayı kendilerinin icat ettiğini iddia eden— Cermen halklarına aktardılar. Gerçekte ise birayı, bu bitkiyi yetiştiren ve ondan yapılan içeceği tüketen Türklerden almışlardır.

*

Gayet açık ve net!

 Orçun Ünal