 |
| Pic: wiki |
*
Ancient Greek ἀρκάνη/arkane means warp beam (a bar to which the threads of the loom are fastened). [1]
Its is also called back beam.
Wiktionary tries to find an Greek "connection" but at the end it gave it up and says: Probably a loanword, perhaps from Pre-Greek, according to Beekes. [1]
*
My turn:
There are so many possibilities how we explain that word in Türkic.
Let us see those:
First of all we have the word arka meaning simply "back". It is semantically nearly perfect. Arka was maybe the back (beam).
Secondly we have the word arkan meaning rope (possibly an alternative for urgan) meaning rope, too. This one is also a very good match. Russian аркан (arkan) meaning a lasso and noose, is inherited from that Proto-Türkic word. [2]
Thirdly Old-Turkic had arkaġ meaning a thread inserted crosswise or transversely during weaving. [3]
The Turks —a people of weavers— bequeathed to the peoples of Anatolia a concept derived from an art they had practiced for millennia; this was subsequently passed on by the latter to the Greeks. The transmission of the word must have occurred in this manner.
*
TÜRKÇE
Antik Grek sözcüğü ἀρκάνη / arkane, "çözgü levendi" (dokuma tezgahının ipliklerinin bağlandığı çubuk) anlamına gelir. [1]
Buna ayrıca "arka levend" de denir.
Wiktionary, sözcük için bir Grek "bağlantısı" bulmaya çalışsa da, sonunda bu çabadan vazgeçer ve şu tespiti yapar: Büyük olasılıkla bir alıntıdır; Beekes'e göre belki de Yunan öncesi dilden gelmektedir. [1]
*
Sıra bende:
Bu sözcüğü Türk dilleri bağlamında açıklamamızı sağlayacak pek çok olasılık var.
Gelin, bu olasılıklara bir göz atalım:
Her şeyden önce, basitçe "sırt" veya "geri taraf" anlamına gelen arka sözcüğümüz vardır. Anlamsal açıdan bakıldığında bu eşleşme neredeyse kusursuzdur. Arka, (tezgahın) arka (levendi) demek olabilir.
İkinci olarak, "ip" anlamına gelen arkan sözcüğümüz vardır; bu sözcük, yine "ip" anlamına gelen *urgan* sözcüğünün bir alternatifi olabilir. Bu eşleşme de oldukça isabetlidir. Rusçadaki, "kement" ve "ilmek" anlamına gelen *аркан* (arkan) sözcüğü, kökenini işte bu Proto-Türkçe kelimeden almaktadır. [2]
Üçüncü olarak, Eski Türkçede dokuma işlemi sırasında enlemesine veya çaprazlamasına geçirilen iplik anlamına gelen *arkaġ* sözcüğü bulunmaktaydı. [3]
Dokumacılıkla uğraşan bir ulus olan Türkler, binlerce yıldır uyguladıkları bir sanattan gelen bir kavramı Anadolu halklarına miras bıraktılar; bu kavram daha sonra Yunanlılara aktarıldı.
Sözcüğün aktarım süreci, büyük olasilikla işte bu şekilde gerçekleşmiştir.
*
Uzunbacak Adem
[1] https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%BC%80%CF%81%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%B7
[2] https://en.wiktionary.org/wiki/%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD
[3] https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Turkic/arkan
About the rope-names in Old Türkic:
